روایت یک دوره مدیریت، از تجهیز درمان تا مقابله با رانت
پرتوحقیقت:
در شرایطی که نظام سلامت کشور با میراثی از مشکلات مزمن و ساختاری دستبهگریبان است، ارزیابی عملکرد مدیران در استانها نیازمند نگاهی منصفانه و کلاننگر است. در این میان، حدود سه و نیم سال حضور دکتر محمدتقی آشوبی در رأس دانشگاه علوم پزشکی گیلان، مقطعی است که به رغم تمامی محدودیتهای سختافزاری، نرمافزاری و چالشهای مالی (نظیر عدم پرداخت بهموقع مطالبات توسط بیمهها)، کارنامهای قابل دفاع از خود بر جای گذاشته است.
۱. مدیریت در تراز شفافیت و خدمت
آنچه دوره مدیریت دکتر آشوبی را از ادوار گذشته متمایز میکند، نه فقط تجهیز هدفمند بیمارستانها و مراکز درمانی علیرغم محدودیت منابع، بلکه استقرار یک نظام مدیریتی مبتنی بر شفافیت در امور مالی و پشتیبانی است. در این دوره، دانشگاه علوم پزشکی گیلان توانست با تکیه بر تجربه و همت کارکنان زحمتکش خود، سد محکمی در برابر وقفه در ارائه خدمات به مردم ایجاد کند؛ مدیریتی که با «پاسخگویی» و «اخلاقمداری» شخصِ دکتر آشوبی در سطح عالی اجرایی، پیوند خورده است.
۲. تقابل با جریانهای تخریبگر
متأسفانه اخیراً شاهد شکلگیری جریانهایی هستیم که با توسل به روشهای غیراخلاقی، خبرسازیهای جهتدار، مصاحبه با منابع مجهولالهویه و گزارشهای یکجانبه، سعی در وارونه جلوه دادن واقعیتها و تشویش اذهان عمومی دارند. هدفِ این سناریوهای خرابکارانه مشخص است: تخریبِ روندِ اصلاحیِ موجود برای دسترسی به مناصب مدیریتی و بازگشت به رویههای گذشته. استفاده ابزاری از رسانهها و فشار بر نظام تصمیمگیری کشور برای تغییر مدیریتی که مانعِ ویژهخواری است، نه تنها خدمت به سلامت مردم نیست، بلکه تقابل مستقیم با مصالح عمومی جامعه است.
۳. ریشهیابی مشکلات؛ عبور از فرافکنی
صاحبنظران حوزه سلامت واقفند که کاستیهای موجود، ریشه در دهههای گذشته و تصمیمات کلانِ کشوری دارد که دولتها و مجالس ادوار مختلف در آن نقش داشتهاند. تقلیل دادن تمامی این معضلات به عملکردِ یک رئیس دانشگاه در استان، نه تنها آدرس غلط دادن به افکار عمومی است، بلکه روشی غیراخلاقی برای پاک کردن صورتمسئله بهشمار میرود. برخی منتقدان که خود در جایگاه ریلگذاریِ قانونگذاری قرار دارند یا بدون ارائه مستندات از جایگاه هیئت علمی به جوسازی میپردازند، اگر به دنبال اصلاح واقعی بودند، به جای فرافکنی، به دنبال حلِ ساختاریِ خروج از «درمانمحوری» و بازگشت به «بهداشتمحوری» میرفتند.
۴. خط قرمز تعارض منافع
یکی از نقاط قوت مدیریت دکتر آشوبی، مبرا بودن از شائبههای «تعارض منافع» است. در نظامی که گلوگاههای تبعیض و رانت میتواند فرصت را برای تمامیتخواهانِ بخش خصوصی فراهم کند تا منافع عمومی را قربانی کنند، دکتر آشوبی با عملکردی مردمی و شفاف، به شعار قانون اساسی و دولت چهاردهم در مبارزه با تعارض منافع، جامه عمل پوشانده است.
در دوران جدید مدیریت سلامت، مفاهیمی نظیر «رعایت حقوق خدمتگیرندگان» و «اجتناب از تعارض منافع»، از شعار به مرحله عملیاتی تبدیل شدهاند. تعیین این خطمشی توسط وزارت بهداشت، ما را بر آن داشت تا عملکرد دانشگاه علوم پزشکی گیلان را در این بازه زمانی به دقت ارزیابی کنیم. هدف از این بررسی، پاسخ به این پرسش است که آیا تلاشها برای تقویت بخش دولتی و صیانت از حقوق مردم، در مسیر سیاستهای کلان کشور قرار دارد یا خیر.
۱. شکستن انحصار تجهیزات؛ مبارزه با رانت در نظام سلامت
یکی از بزرگترین چالشهای نظام سلامت، پدیدهای موسوم به «تعارض منافع» است؛ جایی که نبود تجهیزات سرمایهای نظیر CT اسکن و MRI در مراکز دولتی، بیماران را بهناچار به سمت بخش خصوصی سوق میدهد. این وضعیت که در سالهای گذشته بر اثر رانتهای موجود در تخصیص سهمیهها تجهیزات مدرن، به یک پدیده ساختاری تبدیل شده بود، اکنون تحت مدیریت دکتر محمدتقی آشوبی، شاهد تغییر رویکرد است. تلاشهای مستمر برای تأمین تجهیزات و دریافت کدهای اعتباری، نشان از ارادهای جدی برای بازگرداندن قدرت تجهیز به دست بخش دولتی دارد تا راه بر مداخلات غیرضروری بخش خصوصی بسته شود.
۲. تحول در زیرساختهای درمانی؛ از درمان تا پیشگیری
بررسی وضعیت تختهای درمانی نشان میدهد که دانشگاه علوم پزشکی گیلان با تمرکز بر افزایش ظرفیتهای حیاتی از جمله تختهای بستری، CCU و ICU، گامهای بلندی در جهت کاهش فشار بر بخش خصوصی برداشته است. این روند با توسعه آزمایشگاههای تخصصی در بیمارستانهای دولتی تکمیل شده است. پیش از این، فقدان این آزمایشگاهها، بیماران را با هزینههای گزاف و سرگردانی در مراکز خصوصی مواجه میکرد؛ اما اکنون، با تجهیز این مراکز، حقوق اقتصادی و سلامت مردم به شکلی محسوس مورد حمایت قرار گرفته است.
۳. توسعه جغرافیایی و کلینیکهای ویژه
ایجاد کلینیکهای ویژه تخصصی در شهرستانهای مختلف استان، فراتر از یک اقدام خدمتی، راهبردی برای کاهش بار بیمارپذیری در مراکز اصلی و جلوگیری از تمرکز مراجعات در رشت است. با تجهیز بیمارستانهای مرجع مانند دکتر حشمت، پورسینا، رازی، امیرالمؤمنین، ۱۷ شهریور و الزهرا، شاهد کاهش هجوم بیماران به مطبهای خصوصی هستیم. علاوه بر این، احداث دو بیمارستان همتراز با بخش خصوصی در شرق و غرب استان، گواهی بر تلاش برای برقراری عدالت در دسترسی به خدمات است.
۴. چشمانداز آینده: انقلاب در خدمات درمانی استان
برنامهریزی برای ساخت بیمارستان بزرگ بیش از ۴۰۰ تختخوابی و همچنین طرحهای آتی برای بیمارستان جنرال، نویدبخش انقلابی در حوزه درمان استان گیلان است. همچنین، موفقیت در راهاندازی بخش اسکن هستهای در مرکز آموزشی درمانی حشمت، نمونهای بارز از عملیاتی کردن سیاستهای کاهش وابستگی به بخش خصوصی است.
و وقتی برخی رسانهها که ماهیت خبری-تحلیلی دارند به جای تمرکز بر مسائل کلان یا مشکلات ساختاری، به سراغ جنجالهای مدیریتی در نهادهای حساسی مثل دانشگاه علوم پزشکی میرود، معمولاً ترکیبی از عواملی مانند استراتژی جذب مخاطب که در دنیای پرسرعت رسانه، اخبار مربوط به «تغییر مدیریت»، «برکناری»، «تنشهای داخلی» یا «جنگ قدرت» در سازمانها، نرخ کلیک بسیار بالاتری نسبت به اخبار مربوط به «اصلاح ساختار» یا «بهبود فرآیندهای اداری» دارند و جنجالسازی محتوایی که احساسات را برمیانگیزد و جنبهی «شخصیسازی» پیدا میکند،میروند که برای مخاطب جذابتر از مسائل خشک کارکردی است.
(خبرگزاری ایلنا طی چند ماه اخیر چندین خبر در خصوص مدیریت دانشگاه علوم پزشکی از زبان افرادی بدون ذکر نام و مشخصات حقیقی و حقوقی کار کرده است)
و مسئله نهایی اینکه متاسفانه رسانههایی که تنها بر مدیریت تمرکز میکنند، دچار عدم سواد رسانه ای هستند. آنها نمیبینند که اگر مدیریت تغییر کند اما ساختار ناکارآمد (مثل مشکلات اداری و ساختارهای درونی و قوانین حاکم بر ساختار که بر کارکنان سایه انداخته) باقی بماند، نتیجهای حاصل نخواهد شد. این نوع پوشش خبری، در واقع یک نوع «پوشالبازی» است که باعث میشود ریشهی اصلی مشکلات که همان مسائل کارکردی کارکنان و خدمترسانی عمومی است، هرگز واکاوی نشود.
و نتیجه این مطلب اینکه اقدامات انجام شده توسط دکتر آشوبی و تیم مدیریتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، نشاندهنده گذار از مدیریت وضع موجود به مدیریت اصلاحگر است. اگرچه چالشهای ساختاری و مالی همچنان باقی است، اما رویکرد فعلی در راستای حفظ کرامت بیمار، کاهش هزینههای خانوار و مبارزه با رانتهای موجود، مسیری روشن برای دستیابی به نظام سلامت مطلوب در استان گیلان است.
معصومه نیککار، مدیر مسئول سایت خبری پویشگران گیل
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید